Ana sayfa › Uluslararası hukuk Kıbrıs hakkında ne diyor
Uluslararası hukuk Kıbrıs hakkında ne diyor
Birleşmiş Milletler, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Avrupa Birliği, Kıbrıs Cumhuriyeti'ni adadaki tek meşru devlet olarak tanır. Türkiye dışında hiçbir ülke "Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti"ni tanımaz.
BM Güvenlik Konseyi
Güvenlik Konseyi yabancı askerlerin çekilmesi çağrısında bulundu, 1983'te kuzeyde ilan edilen devleti hukuken geçersiz saydı ve Maraş'ın BM yönetimine verilmesini istedi.
- 353 sayılı karar (1974) — ateşkes ve Kıbrıs'taki yabancı askeri müdahalenin sona ermesi çağrısında bulunur.[6]
- 360 sayılı karar (1974) — Kıbrıs Cumhuriyeti'ne karşı girişilen tek taraflı askeri eylemleri Konsey'in resmen onaylamadığını kayda geçirir.[7]
- 541 sayılı karar (1983) — 1983'teki Kıbrıslı Türk devleti ilanını hukuken geçersiz sayar ve geri alınmasını ister.[8]
- 550 sayılı karar (1984) — ayrılıkçı eylemleri kınar, Maraş'ın sakinleri dışındakilerce iskânını reddeder ve Maraş'ın BM yönetimine verilmesini ister.[9]
- 789 sayılı karar (1992) — Maraş'ın statüsünü yeniden teyit eder.[10]
- 2020 ve 2021 başkanlık açıklamaları — Ekim 2020'den bu yana Maraş'ta atılan tüm adımların geri alınması çağrısında bulunur.[11][12]
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
Mahkeme, Türkiye'nin kuzey Kıbrıs üzerinde etkin kontrol uyguladığını ve bu nedenle oradaki insan hakları ihlallerinden sorumlu olduğunu defalarca tespit etti.[16]
- Loizidou - Türkiye (1996) — bir mültecinin mülkiyet hakkı.[15]
- Kıbrıs - Türkiye (2001) — kayıplar, yerinden edilenlerin evleri ve mülkleri ile bölgede kalanlara ilişkin ihlaller.[16]
- Varnava ve Diğerleri - Türkiye (2009) — kayıp kişilerin akıbetinin soruşturulmaması.[17]
- Kıbrıs - Türkiye, hakkaniyete uygun tazmin (2014) — kayıp yakınları ile Karpaz (Karpasia) yarımadasında yaşayanlar için 90 milyon avro. Kararların uygulanmasını Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi denetler.[18]
Avrupa Birliği
2003 Katılım Antlaşması'nın 10 No'lu Protokolü uyarınca Kıbrıs'ın tamamı AB'ye katıldı; ancak AB hukuku, Kıbrıs hükümetinin etkin kontrol uygulayamadığı bölgelerde askıya alındı.[19]
Askıya alma, Kıbrıs sorunu çözüldüğünde kalkacak. Kıbrıs Cumhuriyeti vatandaşlığına sahip olanlar — pek çok Kıbrıslı Türk dahil — AB vatandaşıdır. Ayrım hattı boyunca kişi ve mal geçişleri AB'nin Yeşil Hat Tüzüğü ile düzenlenir.[20]
Türkiye'nin tutumu ne?
Türkiye, 1974'te darbeden sonra Kıbrıslı Türkleri korumak için Garanti Antlaşması'nın IV. maddesine dayanarak hareket ettiğini söylüyor. Bu iddia tartışmalıdır.[33][32]
İlk çıkarma hakkında hangi görüş benimsenirse benimsensin, Ağustos harekâtından önce darbe çökmüştü, BM Güvenlik Konseyi askeri eylemi onaylamadı ve Antlaşma'nın hiçbir yorumu bir garantörün garanti ettiği ülkeyi bölmesine izin vermez.[7]
Hukukla ilgili sorular
Kuzey Kıbrıs işgal altında mı?
Evet; BM, AB ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne göre. Bu kurumlar kuzeyi, Türk kontrolü altındaki Kıbrıs Cumhuriyeti toprağı olarak kabul eder. "Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti"ni yalnızca Türkiye tanır.[8][19][16]
Türkiye neden buna "barış harekâtı" diyor?
Türkiye, Yunan cuntasının darbesinden sonra Kıbrıslı Türkleri korumak için 1960 Garanti Antlaşması'na dayanarak müdahale ettiğini söylüyor. Temmuz 1974'te Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi, Türkiye'nin müdahale hakkını kullandığını kabul etti. Ancak darbe sona erdikten sonra Ağustos'ta başlatılan ikinci harekâtın ardından uluslararası görüş değişti; 16 Ağustos'ta BM Güvenlik Konseyi, Kıbrıs Cumhuriyeti'ne karşı girişilen askeri eylemleri resmen onaylamadı. Elli yılı aşkın süre sonra Antlaşma, süregelen askeri varlığı ve bölünmüşlüğü haklı çıkaramaz.[33][7][32]