FREE CYPRUS

Start › Co prawo międzynarodowe mówi o Cyprze

Co prawo międzynarodowe mówi o Cyprze

Organizacja Narodów Zjednoczonych, Europejski Trybunał Praw Człowieka i Unia Europejska uznają Republikę Cypryjską za jedyne prawowite państwo na wyspie. Żaden kraj poza Turcją nie uznaje „Tureckiej Republiki Cypru Północnego”.

Rada Bezpieczeństwa ONZ

Rada Bezpieczeństwa wezwała do wycofania obcych wojsk, uznała za prawnie nieważne „państwo” proklamowane na północy w 1983 r. i zażądała oddania Warosii pod administrację ONZ.

  • Rezolucja 353 (1974) — wzywa do zawieszenia broni i zakończenia obcej interwencji wojskowej na Cyprze.[6]
  • Rezolucja 360 (1974) — odnotowuje formalną dezaprobatę Rady dla jednostronnych działań wojskowych przeciwko Republice Cypryjskiej.[7]
  • Rezolucja 541 (1983) — uznaje proklamację państwa Turków cypryjskich z 1983 r. za prawnie nieważną i wzywa do jej wycofania.[8]
  • Rezolucja 550 (1984) — potępia działania secesjonistyczne, odrzuca zasiedlenie Warosii przez osoby inne niż jej mieszkańcy i wzywa do oddania jej pod administrację ONZ.[9]
  • Rezolucja 789 (1992) — potwierdza status Warosii.[10]
  • Oświadczenia przewodniczącego z 2020 i 2021 r. — wzywają do cofnięcia wszystkich kroków podjętych w Warosii od października 2020 r.[11][12]

Europejski Trybunał Praw Człowieka

Trybunał wielokrotnie orzekał, że Turcja sprawuje efektywną kontrolę nad północnym Cyprem i dlatego odpowiada za naruszenia praw człowieka, do których tam dochodzi.[16]

  • Loizidou przeciwko Turcji (1996) — prawo uchodźczyni do jej własności.[15]
  • Cypr przeciwko Turcji (2001) — naruszenia dotyczące zaginionych, domów i majątku wysiedlonych oraz osób odciętych w enklawach.[16]
  • Varnava i inni przeciwko Turcji (2009) — niezbadanie losu zaginionych.[17]
  • Cypr przeciwko Turcji, słuszne zadośćuczynienie (2014) — 90 mln euro dla krewnych zaginionych i osób odciętych w enklawach na półwyspie Karpasia. Wykonanie wyroków nadzoruje Komitet Ministrów Rady Europy.[18]

Unia Europejska

Zgodnie z Protokołem nr 10 do Aktu przystąpienia z 2003 r. cały Cypr wstąpił do UE, ale prawo UE jest zawieszone na obszarach, na których rząd Cypru nie sprawuje efektywnej kontroli.[19]

Zawieszenie zostanie zniesione po rozwiązaniu problemu cypryjskiego. Osoby z obywatelstwem Republiki Cypryjskiej — w tym wielu Turków cypryjskich — są obywatelami UE. Przekraczanie linii przez osoby i towary reguluje unijne rozporządzenie w sprawie Zielonej Linii.[20]

A stanowisko Turcji?

Turcja twierdzi, że w 1974 r. działała na podstawie art. IV traktatu gwarancyjnego, by chronić Turków cypryjskich po zamachu stanu. To twierdzenie jest sporne.[33][32]

Niezależnie od oceny pierwszego lądowania, zamach stanu upadł przed sierpniową ofensywą, Rada Bezpieczeństwa wyraziła dezaprobatę dla działań wojskowych, a żadna interpretacja traktatu nie pozwala gwarantowi dzielić kraju, którego niepodległość gwarantuje.[7]

Pytania o prawo

Czy północny Cypr jest okupowany?

Tak, według ONZ, UE i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, które uważają północ za część Republiki Cypryjskiej pod kontrolą Turcji. Tylko Turcja uznaje „Turecką Republikę Cypru Północnego”.[8][19][16]

Dlaczego Turcja nazywa to „operacją pokojową”?

Turcja twierdzi, że interweniowała na podstawie traktatu gwarancyjnego z 1960 r., by chronić Turków cypryjskich po zamachu greckiej junty. W lipcu 1974 r. Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy przyznało, że Turcja skorzystała z prawa do interwencji. Jednak stanowisko międzynarodowe zmieniło się po drugiej ofensywie w sierpniu, rozpoczętej już po upadku zamachu; 16 sierpnia Rada Bezpieczeństwa ONZ formalnie wyraziła dezaprobatę dla działań wojskowych przeciwko Republice Cypryjskiej. Ponad pięćdziesiąt lat później traktat nie może usprawiedliwiać trwającej obecności wojskowej i podziału.[33][7][32]

Czy północny Cypr należy do UE?

Prawnie tak. Cała wyspa wstąpiła do UE w 2004 r. Prawo UE jest zawieszone na północy tylko dlatego, że rząd Cypru nie może tam sprawować kontroli. Po rozwiązaniu będzie obowiązywać na całej wyspie.[19][20]

Czy Grecy cypryjscy mogą wrócić do swoich domów na północy?

Mogą je odwiedzać przez przejścia otwarte w 2003 r., ale nie mogą odzyskać domów i ziemi. Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł, że odmowa dostępu do ich własności narusza ich prawa.[15][16]