FREE CYPRUS

Home › Tijdlijn: Cyprus van 1960 tot nu

Tijdlijn: Cyprus van 1960 tot nu

De Cypruskwestie begon niet in 1974, maar de invasie van 1974 creëerde de deling die nog steeds bestaat. Dit zijn de belangrijkste data.

  1. Onafhankelijkheid

    Cyprus wordt na Brits koloniaal bestuur een onafhankelijke republiek. Met het Garantieverdrag worden Griekenland, Turkije en het Verenigd Koninkrijk garant voor de onafhankelijkheid en de constitutionele orde. Groot-Brittannië houdt twee militaire bases.[32]

  2. Geweld tussen de gemeenschappen

    In december 1963 breken gevechten uit tussen Grieks-Cyprioten en Turks-Cyprioten. Veel Turks-Cyprioten trekken zich terug in gewapende enclaves en verlaten de staatsinstellingen. In maart 1964 richt de VN-Veiligheidsraad een vredesmacht op, UNFICYP, die nog altijd op het eiland is.[5]

  3. De Griekse divisie

    Griekenland stuurt in het geheim een divisie van zo'n 10.000 man naar Cyprus om een Turkse invasie af te schrikken.[28]

  4. Kofinou

    Nadat Turks-Cypriotische strijders politiepatrouilles hebben geblokkeerd, valt de Cypriotische Nationale Garde onder generaal Grivas Agios Theodoros en Kofinou bij Larnaca aan. Er komen 22 tot 27 Turks-Cyprioten om (bronnen verschillen). Turkije dreigt met een invasie en Griekenland en Turkije staan op de rand van oorlog. In een door de VS bemiddeld akkoord roept Griekenland Grivas terug en trekt het de divisie, met zware wapens, tussen december 1967 en januari 1968 terug. Cyprus verliest zijn sterkste verdediging. In dezelfde maand verklaart de Turkse minister van Buitenlandse Zaken zelf in het parlement dat het vertrek van de Griekse troepen „het machtsevenwicht heeft veranderd”. Zeven jaar later staat Cyprus zonder hen tegenover de Turkse invasie. In december 1967 vormt de Turks-Cypriotische leiding een eigen „voorlopig bestuur”.[29][14][30][31]

  5. De staatsgreep

    De Griekse militaire junta zet samen met Grieks-Cypriotische extremisten (EOKA-B) president Makarios af. Het doel is aansluiting van Cyprus bij Griekenland („enosis”).[4]

  6. De invasie

    Turkije zet troepen aan land aan de noordkust bij Kyrenia en beroept zich op zijn rechten uit het Garantieverdrag. Dezelfde dag roept resolutie 353 van de VN-Veiligheidsraad op tot een staakt-het-vuren en de terugtrekking van buitenlands militair personeel.[6]

  7. De staatsgreep stort in

    De regering van de staatsgreep in Nicosia valt, en een dag later stort ook de junta in Athene in. De constitutionele orde op Cyprus wordt hersteld. In Genève beginnen vredesgesprekken.[24]

  8. Het tweede offensief

    Terwijl de gesprekken nog lopen, begint Turkije een tweede, groter offensief. Na afloop controleren Turkse troepen 36,2% van het eiland, waaronder Kyrenia, Morphou en Famagusta. Op 16 augustus legt resolutie 360 van de VN-Veiligheidsraad zijn formele afkeuring vast van de eenzijdige militaire acties tegen de Republiek Cyprus.[7][1]

  9. Ontheemding

    Grieks-Cyprioten vluchten of worden verdreven uit het noorden. Turks-Cyprioten in het zuiden verhuizen naar het noorden, velen onder een akkoord uit 1975. Het eiland wordt gedeeld langs de door de VN bewaakte „Groene Lijn”.[24]

  10. Eenzijdige verklaring

    De Turks-Cypriotische leiding roept de „Turkse Republiek Noord-Cyprus” uit. Drie dagen later verklaart resolutie 541 van de VN-Veiligheidsraad dit juridisch ongeldig en roept alle staten op haar niet te erkennen. Alleen Turkije erkent haar.[8]

  11. Varosha

    Resolutie 550 van de VN-Veiligheidsraad noemt elke poging om Varosha te bevolken met anderen dan de bewoners ontoelaatbaar en vraagt het gebied onder VN-bestuur te plaatsen.[9]

  12. Loizidou tegen Turkije

    Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens stelt Turkije aansprakelijk omdat een Grieks-Cypriotische vluchteling de toegang tot haar eigendom in Kyrenia wordt ontzegd.[15]

  13. Cyprus tegen Turkije

    De Grote Kamer van het Hof stelt Turkije aansprakelijk voor talrijke schendingen van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens in het noorden — rond vermisten, ontheemden en ingesloten bewoners.[16]

  14. De overgangen gaan open

    Voor het eerst sinds 1974 kunnen Cyprioten de scheidslijn op aangewezen punten oversteken.[20]

  15. Het Annan-plan

    Een VN-plan voor hereniging wordt in aparte referenda voorgelegd. De Turks-Cyprioten stemmen voor (64,9% ja). De Grieks-Cyprioten stemmen tegen (75,8% nee), vooral vanwege de veiligheidsgaranties, het blijven van Turkse troepen en de terugkeer van vluchtelingen. Het plan sneuvelt.[25][26]

  16. Toetreding tot de EU

    Cyprus treedt toe tot de Europese Unie. Het EU-recht is in het noorden opgeschort tot er een oplossing is.[19][27]

  17. Varnava e.a. tegen Turkije

    Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens oordeelt dat Turkije de rechten van negen vermisten en hun families schond door hun lot niet te onderzoeken.[17]

  18. 90 miljoen euro

    Het Hof veroordeelt Turkije tot betaling van € 30 miljoen aan de nabestaanden van de vermisten en € 60 miljoen aan de ingesloten Grieks-Cyprioten op het schiereiland Karpasia.[18]

  19. Crans-Montana

    De door de VN geleide gesprekken in Zwitserland mislukken. Veiligheid en de toekomst van de Turkse troepen behoren tot de belangrijkste twistpunten.[1]

  20. Gedeeltelijke „opening” van Varosha

    De Turks-Cypriotische autoriteiten openen met steun van Turkije een deel van het afgezette gebied. De VN-Veiligheidsraad roept op alle sinds oktober 2020 in Varosha gezette stappen terug te draaien.[34][12]

  21. Nieuwe contacten

    In oktober 2025 wordt een Turks-Cypriotische leider gekozen die voor hereniging is. In 2026 bezoekt de secretaris-generaal van de VN het eiland, ontmoeten de twee leiders elkaar regelmatig en spreken ze in november 2026 nieuwe overgangen af.[35][36][37]

  22. Nog altijd verdeeld

    Het eiland blijft verdeeld. Turkse troepen blijven in het noorden. De vermisten, de ontheemden en Varosha blijven onopgeloste kwesties.

Vragen over deze gebeurtenissen

Wat gebeurde er in 1974 op Cyprus?

Op 15 juli 1974 zette de Griekse militaire junta met een staatsgreep de president van Cyprus af. Op 20 juli viel Turkije binnen. De staatsgreep stortte binnen enkele dagen in, maar in augustus begon Turkije een tweede offensief en nam 36,2% van het eiland in. Sindsdien is Cyprus verdeeld.[4][1]

Was er een staatsgreep vóór de invasie?

Ja. Op 15 juli 1974 zette de Griekse militaire junta samen met Grieks-Cypriotische extremisten president Makarios af om Cyprus bij Griekenland te voegen. Het was een zware misdaad tegen Cyprus. De staatsgreep stortte op 23–24 juli in. Elk eerlijk verslag van 1974 moet zowel de staatsgreep als de invasie bevatten.[4]

Wat is Varosha?

Varosha is de moderne wijk van Famagusta, ooit een grote vakantiebestemming. De bewoners vluchtten in 1974 en het Turkse leger zette de wijk af. De VN-Veiligheidsraad vraagt om teruggave aan de rechtmatige bewoners onder VN-bestuur. Sinds 2020 zijn delen „geopend”, wat de Veiligheidsraad heeft veroordeeld.[9][12]

Wat was het Annan-plan en waarom werd het verworpen?

Het was een VN-plan om Cyprus als federatie te herenigen. In april 2004 stemde 64,9% van de Turks-Cyprioten voor en 75,8% van de Grieks-Cyprioten tegen. Veel Grieks-Cyprioten hadden bezwaar tegen de veiligheidsregelingen, het blijven van Turkse troepen en de beperkingen op de terugkeer van vluchtelingen. De meningen over het plan blijven verdeeld.[25][26]

Alle vragen →